آیا ابوالعاص بن ربیع داماد پیامبر اسلام (ص) سرانجام مسلمان شد؟

دسته بندی: مذهبی آیا ابوالعاص بن ربیع داماد پیامبر اسلام (ص) سرانجام مسلمان شد؟

پرسش در مورد داماد پیامبر
ابوالعاص بن ربیع شوهر زینب ربیبه پیامبر(ص) نسبش و کیفیت ایمانش به رسول خدا چگونه بود؟
پاسخ اجمالی
«ابوالعاص بن ربیع بن عبدالعُزّی بن عبد شمس»، همسر «زینب» دختر پیامبر اکرم(ص) بود.[۱] ابوالعاص کنیه او است و درباره نام او اختلاف نظر وجود دارد؛ عده‌ای او را «قاسم» یا «مقسّم»[۲] و بعضی «لَقیط» نامیده‌اند.[۳]مادرش، «هاله دختر خویلد بن اسد» بوده[۴] و بر این اساس، مادر زن او (خدیجه س)، خاله وی نیز بود.[۵]
پیش از بعثت بود که خدیجه از پیامبر(ص) خواست که دختر بزرگش زینب را به عقد ابوالعاص درآورد و پیامبر(ص) که همواره نظر همسرش را محترم می‌شمرد، این موضوع را پذیرفت. خدیجه ابوالعاص را مانند فرزند خویش می‌شمرد، اما پس از بعثت، با آن‌که خدیجه و دخترانش ایمان آوردند، ابوالعاص همچنان در شرک باقی ماند.[۶]
ابوالعاص به مال، امانت و تجارت از مردان انگشت‌شمار مکه بود.[۷] او در جنگ بدر در صف مشرکان حضور داشت و به اسارت مسلمانان درآمد.[۸] و هنگامی که مردم مکه برای آزادی اسیران، فدیه دادند، زینب هم گردن‌بندی که از خدیجه(س) به او رسیده بود را  به عنوان فدیه فرستاد. گفته‌اند وقتی چشم پیامبر(ص) بر آن افتاد، متأثّر شد و پس از کسب موافقت مسلمانان، ابوالعاص را آزاد ساخت و اموال زینب را پس فرستاد و از ابوالعاص پیمان گرفت که زینب را رها کند.[۹] او نیز پس از بازگشت به مکه، به پیمان خویش وفادار بوده و زینب را به مدینه فرستاد.[۱۰]
ابوالعاص همچنان در مکه بود تا این‌که در سال ششم قمری همراه کاروان تجاری قریش راهی شام شد.[۱۱] این کاروان مورد شبیخون مسلمانان به فرماندهی زید بن حارثه قرار گرفت و برخی از کاروانیان گریخته و برخی دیگر گرفتار شدند. ابوالعاص نیز از آن‌جا گریخت، اما شبانه خود را به مدینه رسانده و به خانه زینب رفت و به او پناهنده شد. زینب او را پناه داد و آن واقعه را در مسجد در حضور مسلمانان به اطلاع پیامبر(ص) رساند. پیامبر(ص) پناهندگی او را پذیرفت و به درخواست زینب، اموال کاروانیان را به آنان بازگرداند، ابوالعاص همراه اموال به مکه بازگشت و ضمن بازگرداندن اموال به صاحبانشان اعلام کرد که به اسلام گرویده است[۱۲] و پس از چندی به مدینه بازگشت و پیامبر(ص) در محرم سال ۷ ق زینب را با همان عقد پیشین نزد او فرستاد.[۱۳] البته گزارشی نیز وجود دارد که زینب با مهر و نکاح جدید به همسری ابوالعاص درآمد.[۱۴]
زینب برای ابوالعاص پسری به نام «علی» و دختری به نام «امامه» به دنیا آورد.[۱۵] امامه بعدها به ازدواج علی(ع) درآمد.[۱۶]

[۱]. ابن قتیبه دینوری، أبو محمد عبد الله بن مسلم‏، المعارف، ص ۱۴۱، قاهره، الهیئه المصریه العامه للکتاب‏، چاپ دوم، ۱۹۹۲م؛ بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، ج ۱، ص۳۹۷، بیروت، دار الفکر، چاپ اول، ۱۴۱۷ق.
[۲]. المعارف، ص ۱۴۱.
[۳]. انساب الاشراف، ج ۱، ص۳۹۷.
[۴]. ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج ‏۷، ص ۲۰۶، بیروت، دار الکتب العلمیه، چاپ اول، ۱۴۱۵ق.
[۵]. طبری، محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک(تاریخ طبری)، ج ۲، ص ۴۶۷، بیروت، دار التراث، چاپ دوم، ۱۳۸۷ق.
[۶]. همان.
[۷]. همان.
[۸]. ابن عبدالبر، یوسف بن عبدالله‏، الاستیعاب فی معرفه الأصحاب، ج ‏۴، ص ۱۷۰۱، بیروت،  دار الجیل، چاپ اول، ۱۴۱۲ق؛ واقدی، محمد بن عمر، کتاب المغازی، ج ۱، ص۱۳۹، بیروت، مؤسسه الأعلمی، چاپ سوم، ۱۴۰۹ق؛ ابن هشام، عبدالملک، السیره النبویه، ج ۱، ص ۶۵۱، بیروت، دار المعرفه، چاپ اول، بی‌تا.
[۹]. کتاب المغازی، ج ۱، ص ۱۳۰ – ۱۳۱؛ انساب الاشراف، ج ۱، ص ۳۹۷.
[۱۰]. السیره النبویه، ج ۱، ص ۶۵۳.
[۱۱].  انساب الاشراف، ج ۱، ص۳۷۷ و ۳۹۸.
[۱۲]. کتاب مغازی، ج ۲، ص ۵۵۳ – ۵۵۴.
[۱۳]. همان؛ الطبقات الکبری، ج ۸، ص ۳۳.
[۱۴].  الاصابه فی تمییز الصحابه، ج ۷، ص ۲۰۷.
[۱۵]. الاستیعاب، ج ‏۴، ص ۱۸۵۴.
[۱۶]. طبرسی، فضل بن حسن، اعلام الوری بأعلام الهدی، ج ‏۱، ص ۲۷۵، قم، مؤسسه آل البیت(ع)، چاپ اول، ۱۴۱۷ق؛ الاصابه‌ فی تمییز الصحابه، ج ۷، ص ۲۰۹.
منبع: با ما بخون ، اسلام کوئست