آیا امامان (ع) در نزد مردم زمان خودشان هم امام تلقی می‌ شدند؟

دسته بندی: مذهبی آیا امامان (ع) در نزد مردم زمان خودشان هم امام تلقی می‌ شدند؟

پرسش
آیا امامان (ع) در زمان خودشان هم در نزد مردم، امام تلقی می‌شدند و یا صرفاً مثل مجتهدین در مقام سؤالات شرعی یا مسائل مذهبی مورد سؤال قرار می‌گرفتند؟
پاسخ اجمالی
در زمان حضور ائمه اطهار(ع)، مسلمانان غیر شیعی – البته جدا از ناصبیان[i] – امامان را مجتهدان و دین‌شناسان برتری می‌دانستند که به دلیل انتساب به پیامبر اسلام(ص) از احترام ویژه‌ای برخوردار بودند؛ اما روایات و گزارش‌های فراوانی وجود دارد که در همان زمان نیز شیعیان آنان را تنها فقیهی برجسته به شمار نیاورده، بلکه امامی برگزیده از جانب خدا و پیامبرش می‌دانستند:
۱. امام صادق(ع) می‌فرماید: «محمد بن حنفیه بر بالین امام حسن(ع) در بستر شهادت، حاضر شد و به امام گفت: “أَنْتَ إِمامٌ وَ أَنْتَ وَسِیلَتی إِلَى محمَّد”؛ شما امام و بزرگ من می‌باشى. شما وسیله من به سوی‏ حضرت محمد(ص) هستید (یعنی واسطه میان من و پیامبر خدا)».[ii]
۲. ابوبصیر بعد از دریافت پاسخ سؤالی که از امام صادق(ع) پرسیده بود، از جای خود بلند شد و سر آن‌حضرت(ع) را بوسید و عرض کرد: “أَشْهَدُ أَنَّکَ إِمَامِی فِی الدُّنْیَا وَ الْآخِرَهِ أُوَالِی وَلِیَّکَ وَ أُعَادِی عَدُوَّکَ وَ أَنَّکَ وَلِیُّ اللهِ فَقَالَ رَحِمَکَ اللهُ”؛ گواهى می‌دهم که تو در دنیا و آخرت امام من هستید، دوست تو را دوست و دشمن تو را دشمن می‌دارم و گواهى می‌دهم که تو ولىّ خدایى».[iii]
۳. زراره در مسئله‌ای شک داشت، و مورد خطاب امام(ع) قرار گرفت که شک به دل خود راه ندهد. زراره در جواب امام(ع) می‌گوید: «قال قلت لا کیف‏ جعلنی الله فداک»؛[iv] یعنی «فدایت شوم! تردیدی ندارم! چگونه شک داشته باشم، (در حالی‌که شما امام من هستید)؟».[v]
۴. علی بن جعفر بن محمّد به حسن بن حسین بن علی بن الحسین(ع) گفت: «…به امام جواد(ع) گفتم: “‏أَشْهَدُ أَنَّکَ إِمَامِی عِنْدَ الله‏”؛ گواهى می‌دهم که تو امام من در نزد خدا هستی».[vi]
و …
[i]. «معنای ناصبی و سلفی»، ۴۲۹۵۸.
[ii]. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، محقق، غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج ۱، ص ۳۰۱، تهران، دار الکتب الإسلامیه، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق.
[iii]. ابن أبی زینب نعمانی، محمد بن ابراهیم، الغیبه، محقق، غفاری، علی اکبر، ص ۳۲۲، تهران، نشر صدوق، چاپ اول، ۱۳۹۷ق.
[iv]. طوسی، محمد بن حسن، تهذیب الاحکام، محقق، موسوی خرسان، حسن، ج ۹، ص ۲۷۲، تهران، دار الکتب الإسلامیه، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق.
[v]. مجلسى، محمد باقر‏، ملاذ الأخیار فی فهم تهذیب الأخبار، محقق، رجائى، مهدى‏، ج ۱۵، ص ۲۳۰، قم، کتابخانه آیه الله مرعشی نجفی‏، چاپ اول، ۱۴۰۶ق.
[vi]. کافی، ج ‏۱، ص ۳۲۲ – ۳۲۳.
منبع: با ما بخون ، اسلام کوئست