آیا امام صادق (ع) همسرشان «حمیده» را به طلای ناب تشبیه فرمودند؟

دسته بندی: مذهبی آیا امام صادق (ع) همسرشان «حمیده» را به طلای ناب تشبیه فرمودند؟

پرسش
آیا روایت زیر سندیت دارد و معتبر است؟ امام صادق (ع) در مورد حمیده گفت: «حمیده همچون طلای ناب بود که در کوره رفته و از ناخالصی‌ها پیراسته شده باشد. فرشتگان الهی همیشه از او محافظت می‌کردند تا به دست من رسید، تا کرامتی الهی بر من و مادری برای امام پس از من باشد».
پاسخ اجمالی
حمیده، بانویی بود که به صورت ویژه از بازار بردگان خریداری شده و به همسری امام جعفر صادق(ع) در آمده و امام موسی کاظم(ع) فرزند ایشان است.[۱] در مورد تاریخ و محل ولادت وی خبری به دست نیامد.
این بانو فضائل فراوانی دارد و از این روست که همسرشان امام صادق(ع) در ارتباط با ایشان می‌فرماید:
«حمیده همچون طلای نابی بود که در کوره رفته و از ناخالصی‌ها پیراسته شده است. فرشتگان الهی همیشه از او محافظت می‌کردند تا به دست من رسید، تا کرامتی الهی بر من و مادری برای امام پس از من باشد».[۲]
در ارتباط با این روایت باید گفت که این روایت را می‌توان از دو دیدگاه سندی و محتوایی بررسی نمود.
الف . سند این روایت، عبارت است از: «محمد بن یحیى عن محمد بن أحمد عن عبد الله بن أحمد عن علی بن الحسین عن ابن سنان عن سابق بن الولید عن المُعلّى بن خُنَیس‏».
۱. محمد بن یحیى: ثقه و مورد اعتماد است.[۳]‏
۲. محمّد بن أحمد بن یحیى بن عمران أشعری قمّی: شخص جلیل القدر است.[۴]
۳. عبدالله‏ بن‏ أحمد رازی‏: کتاب‌های رجالی در مورد وثاقت ایشان توقف کرده‌اند.[۵]
۴. علی بن الحسین: مجهول است.
۵. محمد بن سنان زاهری‏: در بعضی از کتاب‌های رجالی، ضعیف شمرده شده و به احادیثی که او ذکر کرده باشد، اعتماد نمی‌کنند؛[۶] اما شیخ مفید او را ثقه می‌داند و احادیث او نزد علامه حلی از احادیث صحیح شمرده می‌شود.[۷]
۶. سابق بن ولید: مجهول است.
۷. معلّى‏ بن‏ خنیس‏: او ابتدا طرفدار مغیریه بود و سپس به محمد بن عبدالله بن حسن دعوت می‌کرد.[۸] کتاب‌های رجالی او را تضعیف کرده‌اند.‏[۹]
بر این اساس، این روایت را از لحاظ سندی نمی‌توان روایتی قوی به شمار آورد.
ب . محتوای این روایت قابل پذیرش است چون اوّلاً منابع معتبری چون کتاب کافی، این روایت را نقل کرده‌اند و ثانیاً روایات دیگری وجود دارد که مشابه همین فضیلت را برای ایشان اثبات می‌کند.

[۱]. در ارتباط این بانوی بزرگوار، می‌توانید پاسخ ۱۰۰۴۰ را نیز ملاحظه فرمایید.
[۲]. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج‏ ۱، ص ۴۷۷، تهران، دار الکتب الإسلامیه، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق.
[۳]. نجاشی، احمد بن علی، فهرست أسماء مصنفی الشیعه(رجال نجاشی)، ص ۳۵۳، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ ششم، ۱۳۶۵ش.
[۴]. طوسى، محمد بن حسن‏، فهرست کتب الشیعه و أصولهم و أسماء المصنّفین و أصحاب الأصول، ۴۰۸، قم، ستاره‏، چاپ اول، ۱۴۲۰ق‏.
[۵]. حلى، حسن بن یوسف، رجال العلامه الحلی‏، ص ۲۳۸، نجف اشرف، دار الذخائر، چاپ دوم، ۱۴۱۱ق‏.
[۶]. رجال النجاشی، ص ۳۲۸.
[۷]. کشى، محمد بن عمر، اختیار معرفه الرجال، با تعلیقات: میر داماد استرآبادی، ج ۱، ص ۲۷۰، قم، مؤسسه آل البیت(ع)‏، چاپ اول،۱۳۶۳ش‏.
[۸]. واسطی بغدادی، احمد بن حسین‏، الرجال، ص ۸۷، قم، دار الحدیث‏، چاپ اول، ۱۳۶۴ش‏.
[۹]. رجال النجاشی، ص ۴۱۷.
منبع: با ما بخون ، اسلام کوئست