آیا امام معصوم (ع) تمام چیزهایی را که در آسمان‌ ها و زمین رخ می‌ دهد می‌ داند؟

دسته بندی: مذهبی آیا امام معصوم (ع) تمام چیزهایی را که در آسمان‌ ها و زمین رخ می‌ دهد می‌ داند؟

پرسش
معنا و مفهوم این حدیث چیست؟: «أحمد بن محمد عن عمر بن عبد العزیز عن محمد بن الفضیل عن الثمالی قال: سمعت أبا جعفر(ع) یقول: لا والله لا یکون عالم جاهلا أبدا، عالم بشیء جاهل بشیء، ثم قال: الله أجل و أعز و أعظم و أکرم من أن یفرض طاعه عبد یحجب عنه علم سمائه و أرضه، ثم قال: لا یحجب ذلک عنه». آیا این حدیث از نظر سند صحیح است؟
پاسخ اجمالی
روایاتی وجود دارد که بیان می‌دارد علم آسمان و زمین بر امام معصوم (ع) مخفی نیست.[۱]
امام باقر(ع) فرمود: به خدا قسم؛ کسى که اطاعت او بر مردم واجب باشد، به نیازهاى آنها ناآشنا نیست. سپس فرمود: خداوند، بزرگ و کریم‏تر از آن است که اطاعت مطلق از شخصى را بر مردم‏ واجب کند که داراى دانش آسمان و زمین نباشد؛ از این‌رو هرگز چیزی را از او پوشیده نمی‌دارد.[۲]
منظور از علم آسمان و زمین، اطلاع از چیزهایى که در آن‌جا است؛ از قبیل ستارگان و حرکت آنها و ملائکه و احوال آنها.[۳] و یا مراد علمى است که از طرف آسمان نازل مى‏شود.[۴]
اگرچه این روایت، روایتی مجهول است؛[۵] اما با توجه به روایاتی که در این زمینه وجود دارد، می‌توان گفت که یکی از عنایات خداوند به امام معصوم(ع) علم داشتن به تمام چیزهایی است که لازم است امام(ع) از آن اطلاع داشته باشد.
امام صادق(ع) در همین زمینه فرمود: «آیا گمان می‌کنید که خدا بر بنده‏اى منت گذارد و به وسیله او حجت را بر مردم تمام کند، آن‌گاه چیزى از امر خود را از او مخفى بدارد».[۶] «خدا بزرگوارتر و مهربان‌تر از آن است که اطاعت شخصى را بر بندگانش واجب کند و سپس خبر آسمان را در هر صبح و شام از او پوشیده دارد.(پس در هر صبح و شام از اخبار آسمانى به کمک الهام و حدیث به امام می‌رساند)».[۷]
البته بر اساس برخی روایات دیگر، این یک استعداد ذاتی است که در وجود امامان به ودیعت گذاشته شده است که هرگاه بخواهند در مورد چیزی آگاه شوند، خداوند آنان را آگاه خواهد کرد و به عبارتی آن حضرات در تمام موارد، دانش بالقوه داشته و در موارد نیاز، این دانش به فعلیت می‌رسد.[۸]

[۱]. ر. ک :« گستردگی علم امامان(ع)»، ۳۰۳۱۶؛ « منابع علم امام (ع)»، ۳۰۲۴؛ « پیشرفت علم در عصر ظهور امام زمان (عج)»، ۱۸۳۴۹.
[۲]. صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات فی فضائل آل محمّد ص، محقق، مصحح، کوچه باغی، محسن بن عباسعلی،‏ ج ۱، ص ۱۲۴، قم، مکتبه آیه الله المرعشی النجفی، چاپ دوم، ۱۴۰۴ق.
[۳]. ر. ک : «ویژگی‌های آسمان و برتری آن بر زمین از نگاه قرآن»، ۳۲۹۶۰.
[۴]. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج ۲۶، ص ۱۰۹ – ۱۱۰، بیروت، مؤسسه الطبع و النشر، چاپ اول، ۱۴۱۰ق.
[۵]. مجلسی، محمد باقر، مرآه العقول فی شرح أخبار آل الرسول، محقق، مصحح، رسولی، سید هاشم، ‌ج ۳، ص ۱۳۴، تهران، دار الکتب الإسلامیه، چاپ دوم، ۱۴۰۴ق.
[۶]. بصائر الدرجات فی فضائل آل محمد ص، ج ‏۱، ص ۱۲۶ – ۱۲۷.
[۷]. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج ۱، ص ۲۶۱، تهران، دار الکتب الإسلامیه، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق.
[۸]. ر. ک: fa89608
منبع: با ما بخون ، اسلام کوئست