آیا در زمان پیامبر (ص) بیمارستان وجود داشت؟

دسته بندی: مذهبی آیا در زمان پیامبر (ص) بیمارستان وجود داشت؟

پرسش
در زمان پیامبر اسلام(ص) جایی که مردم می‌رفتند پیش طبیب، آیا اسم خاصی داشته است؟ آیا چیزی شبیه بیمارستان آن موقع بوده است؟
پاسخ اجمالی
مراکز درمانی مانند بیمارستان جندیشاپور در ایران سابقه‌اش به قبل از اسلام بر می‌گردد و تا مدت‌ها بعد از ظهور اسلام نیز شهرت جهانی داشته است؛ برخی از مورّخان در این‌باره چنین نگاشته‌اند:
«در بیمارستان‏ گندشاپور عده‌اى از اطباء هندى می‌زیستند که به تعلیم اصول طب هندى اشتغال داشتند و چند کتاب از آثار طبى هند به پهلوى ترجمه شده بود که بعداً به عربى درآمد و در طب اسلامى از این آمیزش اثر فراوان باقى مانده و از ایران پیش از اسلام‏ به تمدن اسلامى نقل شده است.
شهرت بیمارستان و مدرسه طب گندشاپور محصلان ملل مجاور را هم به آن‌جا جلب می‌کرد و از آن جمله است، الحارث بن کلده الثقفى طبیب معروف عرب.
هنگامی که ابو جعفر منصور دوانیقى در سال ۱۴۸ق به بیمارى معده گرفتار شد و طبیبان درگاه در علاج او فروماندند وی را به رئیس بیمارستان مذکور؛ یعنى جورجیس پسر بختشیوع راهبرى کردند. جورجیس با واگذاشتن ریاست بیمارستان به پسر خود بختشیوع، به خدمت خلیفه درآمد و پس از معالجت منصور نزد وى تقرّب یافت و به اصرار خلیفه چندى در بغداد بماند…».[۱]
اما در ارتباط با سرزمین‌های اسلامی در صدر اسلام این نکته را یادآور می‌شویم که مردم جزیره العرب در شرایطی دشوارتر از ایرانیان می‌زیستند و در این شرایط طبیعی بود که بیمارستانی؛ مانند جندیشاپور در آن‌جا وجود نداشته باشد. طبیبان آن دوره در سرزمین حجاز نیز به صورت انفرادی مشغول کار بوده و در نهادهایی؛ نظیر بیمارستان فعالیت جمعی نداشتند.
با این وجود از برخی منابع تاریخی، استفاده می‌شود که در نبردها گاه منطقه ویژه‌ای را برای مداوای مجروحان اختصاص می‌دادند:
«رسول خدا(ص)، سعد بن معاذ را به خیمه زنی از قبیله اسلم به نام رفیده منتقل نمود که برای مداوای مجروحان اختصاص داده شده بود».[۲]

[۱]. صفا، ذبیح الله، تاریخ ادبیات در ایران، ج ۱، ص ۱۰۲، تهران، فردوس‏، چاپ هشتم، ۱۳۷۸ش.
[۲]. حمیرى، عبدالملک بن هشام، السیره النبویه، ج ۲، ص ۲۳۹، بیروت، دار المعرفه، بی‌تا.
منبع: با ما بخون ، اسلام کوئست