آیا روایتی داریم که بر اساس آن تکه‌ های بال‌ فرشتگان در خانه معصومان (ع) مشاهده می‌ شد؟

دسته بندی: مذهبی آیا روایتی داریم که بر اساس آن تکه‌ های بال‌ فرشتگان در خانه معصومان (ع) مشاهده می‌ شد؟

پرسش
در حدیثی آمده است: «أحمد بن الحسن بن فضال عن عمرو بن سعید عن مصدق بن صدقه عن الساباطی قال: أصبت شیئا على وسائد کانت فی منزل أبی عبدالله(ع) فقال له بعض أصحابنا: ما هذا جعلت فداک؟ و کان یشبه شیئا یکون فی الحشیش کثیراً کأنه خرزه. فقال أبو عبدالله(ع): هذا ممّا یسقط من أجنحه الملائکه، ثم قال: یا عمار إن الملائکه لتأتینا و إنها لتمر بأجنحتها على رؤوس صبیاننا، یا عمار إن الملائکه لتزاحمنا على نمارقنا»؛ معنای دقیق فارسی این حدیث را بنویسید. آیا این حدیث از نظر سندی صحیح است یا ضعیف؟
پاسخ اجمالی
همان‌گونه که در پرسش بدان اشاره شد، روایاتی در کتاب بصائر الدرجات وجود دارد که بر اساس آنها، فرشتگان در خانه امامان معصوم(ع) رفت و آمد داشتند؛ مانند روایت مذکور که عمار ساباطی این‌گونه نقل می‌کند:
من چیزى را بر روى بالش‌های منزل امام صادق(ع) دیدم که شبیه چیزى بود که میان برگ‌ها فراوان پیدا می‌شود. یکى از اصحاب پرسید: فدایت شوم! این چیست؟ امام(ع) فرمود: «این از چیزهایى است که از بال‌های فرشتگان می‌ریزد». سپس فرمود: «ای عمار! فرشتگان پیش ما می‌آیند و بال‌های خود را بر سر بچه‌هاى ما می‌مالند. ای عمار! آنان در بالش‌ها و پشتی‌ها کنار ما هستند».[۱]
بنابر تحقیق و جست‌وجو؛ این روایت را در منابع کهن تنها در همان کتاب یاد شده یافتیم که سندش این‌گونه است:
۱. محمد بن الحسن بن علی بن فضال‏: او را از بزرگان فطحیه شمرده‌اند.[۲]
۲. عمرو بن سعید: او شخصی است فاسد المذهب و فطحی است؛ اما ثقه و مورد تأیید است.[۳]
۳. مصدق‏ بن‏ صدقه: او شخصی فاسد المذهب و فطحی است؛ اما ثقه و مورد تأیید است.[۴]
۴. عمار الساباطی: فطحی و مورد اعتماد است.[۵]
بنابراین، تمام راویان حدیث از شیعیان غیر اثناعشری بوده و وابسته به یکی از شاخه‌های منشعب و انحرافی شیعه به نام «فطحیه» می‌باشند، اما گفته شده است که آنان در نقل حدیث مورد اعتمادند. بر این اساس، این روایت در دسته روایات صحیح طبقه‌بندی نشده، بلکه در دسته روایات ثقه ارزیابی می‌شود.
اما از نگاه محتوایی، رفت و آمد فرشتگان به خانه ائمه در روایات فراوانی بیان شده است،[۶] تا جایی که در زیارت جامعه، از تعبیر «مختلف الملائکه» برای امامان استفاده شده است. اما این‌که این فرشتگان به صورت مادی درآمده و بال و پرهایی داشته باشند که بخشی از آنها در خانه ائمه بریزد، اگرچه امر محالی نیست، اما بنابر جست‌وجو تنها در این روایت گزارش شده است.

[۱]. صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات فی فضائل آل محمّد(ص)، ج ‏۱، ص ۹۱، قم، مکتبه آیه الله المرعشی النجفی، چاپ دوم، ۱۴۰۴ق.
[۲]. کشی، محمد بن عمر، اختیار معرفه الرجال، محقق، مصحح، شیخ طوسی، محمد بن حسن، مصطفوی، حسن، ص ۲۴۴، مشهد،‏ مؤسسه نشر دانشگاه مشهد، چاپ اول، ۱۴۰۹ق.
[۳]. حلی، حسن بن علیّ بن داود، الرجال، ص ۲۷۶ – ۲۷۷، دانشگاه تهران، ‏چاپ اول‏، ۱۳۴۲ش.
[۴]. همان، ص ۲۷۷.
[۵]. ر. ک: «شخصیت‌های مهم فرقه فطحیه»، ۶۶۹۹۳؛ «منظور از مشیخه و عده من اصحابنا»، ۴۹۱۲۳.
[۶]. برای نمونه؛ ر. ک: «فرشتگان زائر بر سر قبر امام حسین(ع)»، ۳۰۷۰۳؛ «کمک جنیان و فرشتگان به امام حسین(ع) در روز عاشورا»، ۶۹۸۳؛ و روایات دیگری که در کتاب بصائر الدرجات درباره ورود ملائکه به خانه‌های ائمه اطهار(ع) نقل شده است. ر. ک: بصائر الدرجات فی فضائل آل محمّد(ص)، ج ‏۱، ص ۹۰ – ۹۵.
منبع: با ما بخون ، اسلام کوئست