آیا غیر از امام سجاد (ع) فرد دیگری در کاروان حسینی باقی مانده بود که به شهادت نرسد؟!

دسته بندی: مذهبی آیا غیر از امام سجاد (ع) فرد دیگری در کاروان حسینی باقی مانده بود که به شهادت نرسد؟!

خلاصه پرسش
آیا غیر از امام سجاد(ع)، مرد و یا پسر نوجوان و خردسال دیگری نیز در کاروان حسینی باقی مانده بود که به شهادت نرسد؟!
پرسش
مردان و پسران زنده مانده در کربلا چه کسانی بودند؟
پاسخ اجمالی
با توجه به این‌که آمار دقیق افراد و کودکانی که در قافله اهل‌بیت امام حسین(ع) بودند، مشخص نیست، لذا نمی‌توان آمار دقیقی در این زمینه داد. اما با این وجود گزارش‌های پراکنده‌ای وجود دارد که مردان و کودکانی از اهل‌بیت و یاران امام حسین(ع) در آن روز به شهادت نرسیدند که به مستند برخی از این گزارش‌ها خواهیم پرداخت:
۱. امام سجاد(ع)؛[۱] که زنده‌ماندن ایشان از متواترات تاریخی بوده و جای تردیدی در آن نیست.
۲. امام باقر(ع)؛[۲]
۳. حسن مثنی؛[۳]
۴. عمرو بن حسن بن علی(ع)؛[۴]
۵. محمد بن عقیل؛[۵]
۶. قاسم بن عبدالله بن جعفر؛[۶]
۷. عقبه بن سمعان؛ غلام رباب همسر امام حسین(ع). وقتی او را اسیر کردند، عمر بن سعد از نام و نشان او پرسید و او در جواب گفت که من غلام هستم. عمر سعد نیز او را رها کرد.[۷]
۸. ضحاک بن عبدالله مشرفى؛ او قبل از روز عاشوراء با امام حسین(ع) شرط کرده بود که تا زمانی از آن‌حضرت دفاع خواهد کرد که یاوری برای امام(ع) باقی بماند؛ لذا بعد از شهادت یاران امام(ع)، او نزد حضرتشان آمد و عرض کرد: اکنون که یاور دیگرى ندارید، اجازه بدهید که من بروم. امام(ع) هم به جهت شرطی که با او گذاشته بود، اجازه داد و با اسبی که داشت از زمین کربلا دور شد.[۸]
۹. مرقع بن ثمامه اسدی؛ قوم بنی اسد به او امان دادند و او را از معرکه جنگ بیرون بردند؛ اما وقتی ابن زیاد فهمید، او را به بحرین تبعید کرد.[۹]
۱۰. زید بن حسن بن علی(ع)؛[۱۰]
۱۲. قاسم بن محمد بن جعفر بن أبی‌طالب‏؛[۱۱]
۱۳. محمد بن حسین(ع)؛[۱۲]
۱۴. عمرو (یا عمر) بن حسین(ع)؛[۱۳]
۱۵. عبدالله بن حسن(ع)؛[۱۴] البته بیشتر منابع تاریخی و مقاتل حسینی، نقل کرده‌اند که عبدالله فرزند امام حسن مجتبی(ع) در کربلا شهید شده است.[۱۵] ولی قاضی نعمان در صفحه‌ای از کتاب خود عبدالله بن حسن را جزء شهیدان کربلا می‌شمرد[۱۶] و در بخش دیگری جزو بازماندگان.
۱۶. عبدالله بن عباس بن علی بن ابی طالب(ع).[۱۷]

[۱]. ر. ک: «زندگی‌نامه امام سجاد(ع)»، ۱۰۰۶۵۷؛ «مدت بیماری امام سجاد(ع)»، ۴۹۰۹۶.
[۲]. ر. ک: «زندگی‌نامه امام باقر(ع)»، ۱۷۲۰۸.
[۳]. ر. ک: «شخصیت حسن مثنی»، ۳۳۳۰۴.
[۴]. کاتب واقدی، محمد بن سعد‏، الطبقات الکبری‏، ج ۱۰ (خامسه ۱)، ص ۴۷۹، بیروت، دار الکتب العلمیه، چاپ دوم، ۱۴۱۸ق.
[۵]. همان.
[۶]. همان.
[۷]. بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، ج ۳، ص ۲۰۵، بیروت، دار الفکر، چاپ اول، ۱۴۱۷ق.
[۸]. ابن اثیر جزری، علی بن محمد، الکامل فی التاریخ، ج ۴، ص ۷۳، بیروت، دار صادر، ۱۳۸۵ق.
[۹]. أنساب ‏الأشراف، ج ‏۳، ص ۲۰۵.
[۱۰]. سید بن طاوس، اللهوف فی قتلی الطفوف، ص ۱۴۵، تهران، نشر جهان، چاپ اول، ۱۳۴۸ش.
[۱۱]. مغربی، قاضى نعمان‏، شرح الأخبار فی فضائل الأئمه الأطهار(ع)‏، ج ‏۳، ص ۱۹۷، قم، مؤسسه نشر اسلامی، چاپ اوّل‏، ۱۴۰۹ق.
[۱۲].  همان.
[۱۳]. همان؛ ر. ک: «عمر؛ فرزند امام حسین(ع)»، ۳۹۲۸۲.
[۱۴]. شرح الأخبار فی فضائل الأئمه الأطهار(ع)‏، ج ‏۳، ص ۱۹۷.
[۱۵]. شیخ مفید، الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، ج ‏۲، ص ۱۲۵، قم، کنگره شیخ مفید، چاپ اول، ۱۴۱۳ق؛ سبط بن جوزی‏، تذکره الخواص من الأمه فی ذکر خصائص الأئمه، ص ۲۲۹، قم، منشورات الشریف الرضی‏، چاپ اول، ۱۴۱۸ق؛ الطبقات الکبرى، ج ‏۱۰، ص ۴۷۶؛ ابن اعثم کوفی، احمد بن اعثم، الفتوح، ج ‏۵، ص ۱۱۲، بیروت، دار الاضواء، ۱۴۱۱ق؛
[۱۶]. ر. ک: شرح الأخبار فی فضائل الأئمه الأطهار(ع)‏، ج ‏۳، ص ۱۸۰.
[۱۷]. همان، ص ۱۹۸. گفتنی است؛ بنابر گزارشات تاریخی، حضرت عباس بن علی(ع) فرزندی به نام عبدالله نداشته است، بلکه عبیدالله نام داشت. ر. ک: «فرزندان حضرت ابوالفضل العباس(ع)»، ۴۹۴۸۲.
منبع: با ما بخون ، اسلام کوئست