زنان را بر زین سوار نکنید!

دسته بندی: مذهبی زنان را بر زین سوار نکنید!

پرسش
در برخی احادیث از سوار شدن زن‌ها بر «زین‌ها» نهی شده است! مقصود از زین‌ها چیست؟ آیا ممکن است مقصود مرکب، یا منبر و یا تصمیمات محکم زندگی باشد؟
پاسخ اجمالی
روایاتی با مضمونی نسبتاً مشابه وجود دارد که توصیه به آن می‌کند که از سوار شدن زنان بر روی زین‌ها جلوگیری شود:
۱. امام صادق(ع): «نَهَى رَسُولُ اللهِ(ص) أَنْ یُرْکَبَ سَّرْجُ بِفَرْج‏»؛[۱] پیامبر(ص) از نشستن زنان بر روی زین نهى کردند.
۲. امام علی(ع)‏: «لَا تَحْمِلُوا الْفُرُوجَ عَلَى السُّرُوجِ فَتُهَیِّجُوهُنَّ لِلْفُجُور»؛[۲] زنان را بر زین سوار نکنید؛ زیرا منجر به آن خواهد شد که غریزه جنسی آنان را زیاد کنید.
۳. در برخی از روایات سوار شدن زنان بر مرکب نشانه‌ای از نشانه‌های آخر‌الزمان دانسته شده است.[۳]
در ارتباط با این روایات، بیان چند نکته ضروری است:
الف. واژه «سرج» که جمع آن «سروج» است، در لغت به معنای «رحل حیوان» بوده،[۴] اما مطمئناً مراد از این دسته از روایات، زین همراه با مَرکَب است، و یا این‌که زین کنایه‌ از مرکب است؛ لذا این روایات سوار شدن زنان بر مرکب را نهی می‌کنند.[۵]
ب. گفتنی است؛ که سند این روایات ضعیف است،[۶] و روایت صحیحی مشاهده نمی‌شود که چنین توصیه‌ای در آنها مشاهده شود.
ج. با توجه به گزارش‌هایی که از زمان صدر اسلام وجود دارد، مشخص است که در مسافرت‌ها – حتی در مسافرت‌های خاندان پیامبر(ص) و اهل‌بیت(ع) – این‌گونه نبود که تنها مردان سوار مرکب‌ها شده و زنان به دنبالشان با پای پیاده حرکت کنند، بلکه در مواردی عکس این موضوع رخ می‌داده و بر این اساس، حتی با پذیرش این روایات نمی‌توان آنها را به کراهت مطلق سوار مرکب‌شدن بانوان – حتی در صورت نیاز – حمل کرد.
د. با توجه به این‌که در برخی از این روایات، دلیل چنین توصیه‌ای جلوگیری از افزایش میل جنسی در زنان اعلام شده است، برخی کتب در ارتباط این دو موضوع با هم، نکاتی را ذکر کرده‌اند،[۷] امّا شاید بتوان گفت، هرچیزی که بانوان را بیشتر در معرض دید مردان قرار دهد، می‌تواند برای برخی از آنان – و نه تمامشان – زمینه‌های انحراف را فراهم کند و بر این اساس توصیه شده که بانوان در حد امکان تلاش کنند تا در معرض تیر نگاه مسموم برخی مردان قرار نگیرند.
هـ. شاید معنایی کنایی نیز مد نظر باشد بدین معنا که بهتر است بانوان در رده‌های بالای فرماندهی و مدیریتی قرار نگیرند تا حادثه‌ای مانند جنگ جمل رخ ندهد، و یا آنکه زنان در کارهای مردانه وارد نشده و وظایف خود را فراموش نکنند و …
البته این موضوع نیز عمومیت نداشته و همان‌گونه که در جای خود گفته شد، ملکه سبأ پادشاهی بود که عملکردش در قرآن مورد تأیید قرار گرفته است.
و. با توجه به نکات فوق، هیچ فقیهی حکم به حرمت سوار شدن بانوان بر مرکب‌ها نداده است، بلکه حداکثر بیان شده که این موضوع کراهت دارد[۸] و یا بهتر است که ترک شود.[۹] و طبیعی است که این کراهت هم تنها در زمانی است که نیاز ضروری به سوار شدن بر مرکب نباشد.

[۱]. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج ۵، ص ۵۱۶، تهران، دار الکتب الإسلامیه، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق.
[۲]. همان.
[۳]. شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، ج ۱، ص ۳۳۱، تهران، دار الکتب الاسلامیه، چاپ دوم، ۱۳۹۵ق؛ صالحی دمشقی‏، محمد بن یوسف، سبل الهدی و الرشاد فی سیره خیر العباد، ج ۱۰، ص ۱۳۵، بیروت، دار الکتب العلمیه، چاپ اول، ۱۴۱۴ق.
[۴]. ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، محقق، مصحح، میر دامادی، جمال الدین،‏ ج ۲، ص ۲۹۷، بیروت، دار الفکر للطباعه و النشر و التوزیع، دار صادر، چاپ سوم، ۱۴۱۴ق.
[۵]. شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، ج ۳، ص ۴۶۸، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، ۱۴۱۳ق.
[۶]. مجلسی، محمد باقر، مرآه العقول فی شرح أخبار آل الرسول، محقق، مصحح، رسولی، سید هاشم، ج ۲۰، ص ۳۳۲، تهران، ‌دار الکتب الإسلامیه، چاپ دوم، ۱۴۰۴ق.
[۷]. مجلسی اول، محمد تقی، روضه المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه، محقق، مصحح، موسوی کرمانی، سید حسین، اشتهاردی، علی‌پناه، طباطبائی، سید فضل الله، ج ۸، ص ۳۷۶، ‌قم، مؤسسه فرهنگی اسلامی کوشانپور، چاپ دوم، ۱۴۰۶ق.
[۸]. روضه المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه، ج ‏۸، ص ۵۱۵.
[۹]. «دوچرخه سواری بانوان»، ۵۳۰۱۰؛ «زنان و رانندگی»، ۴۹۴؛ «اسب سوارى بانوان»، ۱۶۸۸۵؛ «موتور سواری برای بانوان»، ۳۱۸۸۸.
منبع: با ما بخون ، اسلام کوئست