شراب در چه سالی حرام اعلام شد؟

دسته بندی: مذهبی شراب در چه سالی حرام اعلام شد؟

پرسش
نوشیدن مشروب چند سال قبل از وفات پیامبر اسلام(ص) حرام شد؟
پاسخ اجمالی
در منابع تاریخی، درباره سال تحریم شراب گزارش‌های مختلفی وجود دارد؛[۱] از جمله:
۱. در مکه و آغاز بعثت؛[۲] یعنی قبل از هجرت،
۲. ماه ربیع الاول سال چهارم هجرت،[۳]
۴. در سال ششم هجرت،[۴]
هر کدام از این اقوال طرفدارانی هم دارد و به عنوان نمونه، برخی از دانشمندان و مورّخان قول اول را درست‌ترین دیدگاه می‌دانند و دلایلی نیز آورده‌اند؛ مانند روایات زیر:
معاذ بن جبل گفت: «نخستین چیزى که پیامبر(ص) به هنگام بعثت از آن نهى فرمود، نوشیدن شراب و بدگویى از مردم بود».[۵]
همچنین معاذ بن جبل می‌گوید پیامبر(ص) فرمود: «نخستین چیزى که خداوند مرا از آن نهى فرمود، پس از پرستش بتان، شراب‌خوارى و بدگویى از مردم بود».[۶] این روایت، از سخنان پیامبر (ص) است و برخی اندیشمندان اهل‌سنت آن را روایتی صحیح می‌دانند.[۷]
«پیامبر(ص) مردم را به توحید و نفى شریک از خداوند یکتا دعوت می‌کرد. ابوجهل به مردم می‌گفت: او دروغ‌گو است. او شراب و زنا را حرام کرده است».[۸]
در منابع شیعه نیز روایتى صحیح و معتبر از امام صادق(ع) نقل شده است که دلالت دارد، خداوند هیچ پیامبرى را مبعوث نفرمود، مگر این‌که در علم الهى بود که هرگاه دینش کامل شود، شراب در تعالیم آن حرام خواهد بود؛ لذا همواره شراب حرام بوده است.[۹]  بنابراین، شراب در ادیان و شرایع قبلى هم حرام بوده و اسلام این حکم را فسخ نکرد، بلکه حرمت آن‌را مورد تأکید قرار داد.[۱۰]
زمان رحلت پیامبر اسلام(ص)، سال یازدهم هجری بوده است.[۱۱] و اگر بخواهیم بدانیم حرمت نوشیدن شراب چند سال قبل از وفات پیامبر اسلام(ص) حرام بوده است، با توجه به هرکدام از گزارش‌ها می‌توان سال تحریم شراب را محاسبه کرد.

[۱]. نک: عاملی، جعفر مرتضی، الصحیح من السیره النبی الأعظم، ج ‏۵، ص ۲۹۳ – ۲۹۴، قم، دار الحدیث‏، چاپ اوّل‏، ۱۴۲۶ق.
[۲]. طباطبائی، سید محمد حسین‏، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ‏۱۶، ص ۱۶۳، قم، دفتر انتشارات اسلامی‏، چاپ پنجم‏، ۱۴۱۷ق؛ الصحیح من السیره النبی الأعظم، ج ‏۵، ص ۲۹۵ و ۳۴۱.
[۳]. بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، تحقیق: زکار، سهیل، زرکلی، ج ‏۱، ص ۲۷۲، ریاض، بیروت، دار الفکر، چاپ اول، ۱۴۱۷ق؛ همچنین به نقل از ابن اسحاق در: ذهبی، محمد بن أحمد، تاریخ الإسلام و وفیات المشاهیر و الأعلام، ج ۲، ص ۲۴۵، بیروت، دار الکتاب العربی، چاپ دوم، ۱۴۱۳ق.
[۴]. نک: حلبی، علی بن إبراهیم، السیره الحلبیه، ج ۳، ص ۴۴، بیروت، دار الکتب العلمیه، چاپ دوم، ۱۴۲۷ق.
[۵]. أبو القاسم طبرانی، سلیمان بن أحمد، المعجم الکبیر، ج ۲۰، ص ۸۳، قاهره، مکتبه ابن تیمیه، چاپ دوم؛ الغدیر، ج‏۷، ص: ۱۳۵.
[۶]. أبو نعیم اصفهانی، أحمد بن عبد الله، حلیه الأولیاء و طبقات الأصفیاء، ج ۵، ص ۲۵۳، قاهره، دار أم القرى‏، چاپ اول؛ المعجم الکبیر، ج ۲۰، ص ۸۳.
[۷]. الصحیح من السیره النبی الأعظم، ج ‏۵، ص ۲۹۴؛ أبو الفتح ابشیهی، محمد بن أحمد، المستطرف فی کل فن مستطرف، ص ۴۶۷، بیروت، عالم الکتب، چاپ اول، ۱۴۱۹ق.
[۸]. أبو حاتم دارمی، محمد بن حبان، الثقات،  ج ۱، ص ۶۹، حیدر آباد هند، دائره المعارف العثمانیه، چاپ اول، ۱۳۹۳ق.
[۹]. نک: کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، محقق، غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج ‏۶، ص ۳۹۵، تهران، دار الکتب الإسلامیه، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق.
[۱۰]. نک: «حرمت شراب در ادیان الهی»، سؤال ۱۹۲۱۴.
[۱۱]. طبرسی، فضل بن حسن، اعلام الوری بأعلام الهدی، ج ۱، ص ۴۶، قم، مؤسسه آل البیت، چاپ اول، ۱۴۱۷ق؛ ابن شهر آشوب مازندرانی، مناقب آل أبی‌طالب(ع)، ج ‏۱، ص ۱۷۶، قم، علامه، چاپ اول، ۱۳۷۹ق.
منبع: با ما بخون ، اسلام کوئست