ویژگی‌ های اخلاقی و صفات ظاهری صالح نبی (ع)

دسته بندی: مذهبی ویژگی‌ های اخلاقی و صفات ظاهری صالح نبی (ع)

پرسش در مورد ویژگی‌ های اخلاقی
آیا در مورد حضرت صالح (ع) در احادیث معتبر چیزی آمده است؟ درباره مقامشان یا ویژگی خاص اخلاقی و ظاهری آن‌حضرت؟
پاسخ اجمالی
حضرت صالح(ع) پیامبری است که نام او  ۹ بار در قرآن تکرار شده است و به بخشی از داستان او نیز پرداخته شده است؛ از این‌رو تردیدی در وجود چنین پیامبری وجود ندارد، و آنچه قرآن در مورد او گزارش کرده یقیناً صحیح است، اما گزارش‌های گوناگون دیگری از ایشان در کتب تاریخی و روایی وجود دارد که هر کدامشان باید به صورت جداگانه مورد بررسی سندی و محتوایی قرار گیرد. در ذیل به برخی از این گزارش‌ها اشاره می‌کنیم:
در مورد نسب آن‌حضرت می‌گویند؛ ایشان «صالح بن عبد بن ماسح بن عبید بن حاجر ابن ثمود بن عابر بن ارم بن سام بن نوح‏»،[۱] «صالح بن ثمود بن عابر بن ارم بن سام بن نوح»،[۲] و «صالح بن حاثر بن ثمود بن حاثر بن سام بن نوح‏» بودند.[۳]
همچنین گزارشی وجود دارد که بین حضرت صالح(ع) و پیامبر قبل از او، یعنی حضرت هود(ع) صد سال فاصله بوده است.[۴]
صالح(ع)، در شانزده سالگی به مقام پیامبری رسید و تا ۱۲۰ سالگى در میان قوم خود(ثمود) به سر برد.[۵] آن‌حضرت ۲۸۰ سال عمر کرد.[۶] درباره محل دفن حضرت صالح مکان‌های مختلفی ذکر کرده‌اند: شبوه،[۷] مکه،[۸] عکّا(یا عکّه) در سواحل شام،[۹] و قِنَّسْرین‏.[۱۰]
در مورد مشخصات ظاهری حضرت صالح(ع)، امام صادق(ع) فرمود: «صالح، مدتى از میان قوم خود پنهان شد و هنگام پنهان شدن، مردى کامل و خوش اندام، دارای ریش زیاد، گونه‌هاى کم‌گوشت، و قد و قامت متوسّط بود، ولى وقتی به سوى قوم خود بازگشت، چهره‌اش تغییر یافته بود و به همین دلیل او را نشناختند و به سه گروه تقسیم شدند:
۱. دسته‌ای که منکر وى شدند، ۲. دسته‌اى که به شک افتادند، ۳. دسته‌ای که یقین داشتند که او همان صالح پیغمبر است…».[۱۱]
همچنین نقل شده است که او شخصی سرخ‌رو و مایل به سفیدی بود. او مانند عیسی(ع) کفش به پا نمی‌کرد و پابرهنه راه می‌رفت، خانه و مسکنی نداشت و همیشه کنار شتر خود بود[۱۲] و به شغل تجارت می‌پرداخت.[۱۳]
در مورد مقام ‌حضرت صالح(ع) روایاتی وارد شده است:
۱. شخصی از پیامبر اکرم(ص) پرسید چه کسانی روز قیامت با تو سوار هستند؟ پیامبر(ص) فرمود: «در آن روز چهار نفر سوار هستند: من، على، فاطمه و صالح پیامبر خدا. من بر براق سوار هستم، فاطمه بر شتر عضباء، صالح بر آن شترى که کشته شد و على بر یکى از شتران بهشتی که مهار آن از یاقوت است…».[۱۴]
۲. در تفسیر قمّی چنین آمده است: «…هنگام نازل شدن عذاب بر قوم ثمود، خداوند ملائکه‌ای را فرستاد تا او را از بلاء حفظ کنند».[۱۵]

[۱]. ابن کثیر دمشقی، اسماعیل بن عمر، البدایه و النهایه، ج ۱، ص ۱۳۰ – ۱۳۱، بیروت، دار الفکر، ۱۴۰۷ق.
[۲]. مجلسى، محمد باقر‏، بحار الأنوار، ج ۱۱، ص ۳۷۷، بیروت، دار إحیاء التراث العربی‏، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق‏.
[۳]. قطب الدین راوندى، سعید بن هبه الله‏، قصص الأنبیاء(ع)، محقق، عرفانیان یزدى، غلامرضا، ص ۹۵، مشهد، مرکز پژوهش‌هاى اسلامى‏، چاپ اول، ۱۴۰۹ق‏.
[۴]. مسعودی، على بن حسین، مروج الذهب و معادن الجوهر، ج ۲، ص ۱۵، قم، دار الهجره، چاپ دوم، ۱۴۰۹ق.
[۵]. عیّاشى، محمد بن مسعود، التفسیر، ج ‏۲، ص ۲۰، تهران، المطبعه العلمیه، چاپ اول‏، ۱۳۸۰ق.
[۶]. مقدسی، مطهر بن طاهر، البدء و التاریخ، ج‏ ۳، ص ۴۱، بور سعید، مکتبه الثقافه الدینیه، بی‌تا.
[۷]. هروى، ابوالحسن على بن ابی‌بکر، الاشارات الى معرفه الزیارات، ص ۸۲، قاهره، مکتبه الثقافه الدینیه، چاپ اول، ۱۴۲۳ق.
[۸]. ابن فقیه همدانی، احمد بن محمد بن اسحاق، البلدان، ص ۷۴، بیروت، عالم الکتب، چاپ اول، ۱۴۱۶ق.
[۹]. ابن جبیر، ابو الحسن محمد بن احمد، رحله، ص ۲۴۹، بیروت، دار و مکتبه الهلال، بی‌تا؛ حافظ ابرو خوافی، شهاب الدین عبدالله، جفرافیاى حافظ ابرو، ج ‏۱، ص ۳۳۰، تهران، میراث مکتوب، چاپ اول، ۱۳۷۵ش؛ حمیری، محمد بن عبد المنعم، الروض المعطار فى خبر الاقطار، ص ۴۱۰، بیروت، مکتبه لبنان، چاپ دوم، ۱۹۸۴م.
[۱۰]. یاقوت حموی، شهاب الدین ابو عبدالله، معجم ‏البلدان، ج ‏۴، ص ۴۰۳، بیروت، دار صادر، چاپ دوم، ۱۹۹۵م.
[۱۱]. ابن بابویه، محمد بن على، کمال الدین و تمام النعمه‏، محقق، غفارى، على اکبر، ج ۱، ص ۱۳۶، تهران، اسلامیه‏، چاپ دوم، ۱۳۹۵ق‏؛ بحار الانوار، ج‏۱۱، ص ۳۸۶ – ۳۸۷.
[۱۲]. ابن قتیبه دینوری، عبدالله بن مسلم‏، المعارف، ص ۲۹، قاهره، الهیئه المصریه العامه للکتاب، چاپ دوم، ۱۹۹۲م.
[۱۳]. همان، ص۳۰.
[۱۴]. صدوق، محمد بن على‏، الأمالی، ص ۲۰۶ – ۲۰۷، بیروت، اعلمى، ‏چاپ پنجم، ۱۴۰۰ق.
[۱۵]. قمى، على بن ابراهیم‏، تفسیر القمی، ج ‏۲، ص ۱۳۲، قم، دار الکتاب‏، چاپ سوم‏، ۱۴۰۴ق.
منبع: با ما بخون ، اسلام کوئست